De aardbeving van 1906: drie dagen die San Francisco hertekenden

Om 5:12 uur ’s ochtends op 18 april 1906 barstte de San Andreas-breuk open over bijna 300 mijl van de Noordkalifornische kustlijn. Het schudden in San Francisco duurde minder dan een minuut. De branden die het veroorzaakte brandden drie dagen lang, en samen vernietigden aardbeving en brand het grootste deel van de stad: ongeveer 28.000 gebouwen over meer dan 500 blokken, met ruim de helft van de bevolking van ongeveer 400.000 dakloos. Het officiële dodental werd destijds op honderden gesteld; modern onderzoek stelt het op 3.000 of meer.

Het vuur was de ramp

De aardbeving brak de waterleidingen van de stad samen met zijn gebouwen, dus toen tientallen branden uitbraken door gebroken gasleidingen en omgekeerde fornuizen, had de brandweer weinig water om ze te bestrijken. Brandweerchef Dennis Sullivan, de man die jaren had gewaarschuwd voor precies dit scenario, werd fataal gewond in de eerste minuten toen de beving deel van het brandweerstation waar hij sliep instortte. Ploegen resorteerden tot het sprengen van gebouwen om brandscheidingen te creëren, en onervaren sloopwerk startte enkele van de branden die de oostelijke helft van de stad consumeerden.

Het vuur verwoestte downtown, South of Market, Chinatown, North Beach, en het grootste deel van het gebied dat nu ruwweg de Van Ness tot de baai omtrek is. Van Ness Avenue zelf werd de laatste brandscheiding; herenhuizen langs ervan werden gesprengen, en het vuur stopte daar grotendeels.

De kampen

Meer dan 200.000 vluchtelingen sliepen in de eerste weken in parken. Het leger runde tentenkampen in Golden Gate Park en de Presidio, en de stad bouwde uiteindelijk meer dan 5.000 kleine houten noodhuisjes, vandaag bekend als aardbeving-hutten, die families konden huren en later naar privéterrein verplaatsen. Een handvol overleven rond de stad als huizen, en de Presidio bewaart het verhaal van zijn kampen.

De herbouw

San Francisco herbouwde in tempo; binnen een decennium organiseerde de stad de Panama-Pacific International Exposition van 1915 op opgevuld moerasland in wat nu de Marina District is, met het Palace of Fine Arts als overgebleven oriëntatiepunt.

Chinatown’s herbouw veranderde het uiterlijk van de stad blijvend. De buurt was volledig afgebrand, en stadsinvesteringen wilden haar bewoners naar de zuidrand van de stad verplaatsen. Chinatown’s leiders, inclusief koopman Look Tin Eli, reageerden door snel en opzettelijk herbouw in een decoratieve stijl om toeristen aan te trekken, stellende architecten aan om de pagode-daken en lantaarns toe te voegen die Chinatown vandaag definiëren. Het uiterlijk dat naar oud China leest werd na 1906 in San Francisco uitgevonden.

Nog een erfenis: na de brand begroef de stad een netwerk van ondergrondse reservoirs onder haar kruisingen zodat brandweerlieden nooit meer droog zouden staan. De bakstenen cirkels die je in het trottoir rond de stad ingelegd ziet, markeren ze; er is een gids om ze te spotten op de pagina met cisterncirkels.

Waar je 1906 vandaag kunt zien

Lotta’s Fountain op Market en Kearny, de fontein uit 1875 die diende als mededelingenbord voor gescheiden families, organiseert elk jaar op 18 april om 5:12 uur ’s ochtends een herdenking. De Portals of the Past, de marmeren portiek van een verwoest Nob Hill herenhuis, staat aan Lloyd Lake in Golden Gate Park als het rustigste monument van de ramp. Mission Dolores, voltooid in 1791 met adobemuren vier voet dik, hield stand tegen de beving die de bakstenen kerk ernaast verwoeste. En de baksteenblokken van Jackson Square overleefden als het grootste intacte stuk van de pre-1906 stad.